Hỏi đáp về virus corona (COVID-19)


1. Virus corona là gì?

Virus corona là một họ virus lớn có thể gây bệnh ở động vật hoặc người. Ở người, một số chủng virus corona gây nhiễm trùng đường hô hấp từ cảm lạnh thông thường đến các bệnh lý nghiêm trọng hơn như Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS). Chủng virus corona được phát hiện gần đây nhất gây ra dịch bệnh COVID-19.

2. COVID-19 là gì?

COVID-19 là bệnh truyền nhiễm do virus corona phát hiện gần đây nhất. Virus và bệnh mới này chưa được biết trước khi dịch bệnh phát tán bắt đầu ở Vũ Hán, Trung Quốc vào tháng 12 năm 2019.

3. Các triệu chứng thường gặp ở COVID-19?

Các triệu chứng phổ biến nhất của COVID-19 là sốt, mệt mỏi và ho khan. Một số bệnh nhân có thể bị đau nhức, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng hoặc tiêu chảy. Những triệu chứng này thường nhẹ và bắt đầu nặng dần. Một số người bị nhiễm bệnh nhưng không phát triển thêm bất kỳ triệu chứng nào và cảm thấy khỏe lại. Hầu hết mọi người (khoảng 80%) khỏi bệnh mà không cần điều trị đặc biệt. Cứ 06 (sáu) người bị nhiễm COVID-19 thì có khoảng 01 (một) người bị bệnh nặng hơn và cảm thấy khó thở. Người cao tuổi và những người có nhiều bệnh nền như huyết áp cao, bệnh về tim mạch hoặc đái tháo đường, có xu hướng tiến triển bệnh nghiêm trọng hơn. Những người có triệu chứng sốt, ho và khó thở nên đến các cơ sở y tế để được khám và xác định tình trạng sức khoẻ.

4. Cơ chế COVID-19 lây lan như thế nào?

Mọi người có thể bị nhiễm COVID-19 từ những người khác có chủng virus này. Bệnh có thể lây từ người sang người qua những giọt bắn từ mũi hoặc miệng, lây lan khi người bị COVID-19 ho hoặc thở ra. Những giọt này rơi xuống các vật thể và các bề mặt xung quanh người. Những người khác sau đó bị nhiễm COVID-19 do chạm vào những vật thể hoặc bề mặt này, sau đó chạm vào mắt, mũi hoặc miệng của họ. Mọi người đều có thể bị nhiễm COVID-19 nếu họ hít vào những giọt bắn từ người bị nhiễm COVID-19 ho ra hoặc thở ra. Đây là lý do tại sao phải cách xa người bệnh hơn 1 mét (3 feet).

Tổ chức y tế thế giới (WHO) đang đánh giá nghiên cứu về cơ chế lây lan COVID-19 và sẽ tiếp tục chia sẻ về những phát hiện cập nhật.

5. Virus gây COVID-19 có thể truyền qua không khí không?

Các nghiên cứu cho đến nay cho thấy virus gây ra COVID-19 chủ yếu lây truyền qua việc tiếp xúc với các giọt hô hấp chứ không phải qua không khí. Vui lòng xem câu trả lời trước về “Cơ chế COVID-19 lây lan như thế nào?”

6. COVID-19 có thể bị bắt từ một người không có triệu chứng không?

Cách lây lan chính của bệnh là thông qua các giọt hô hấp bị bắn ra bởi người đang ho. Vì vậy, nguy cơ mắc COVID-19 từ một người không có triệu chứng nào là rất thấp. Tuy nhiên, nhiều người bệnh bị nhiễm COVID-19 chỉ gặp các triệu chứng nhẹ. Điều này đặc biệt đúng ở giai đoạn đầu của bệnh. Do đó, có thể bị nhiễm COVID-19 từ một người, ví dụ, chỉ bị ho nhẹ và không cảm thấy bị bệnh. WHO đang đánh giá nghiên cứu liên tục về thời gian lan truyền COVID-19 và sẽ tiếp tục chia sẻ những phát hiện cập nhật.

7. Tôi có thể bị nhiễm COVID-19 từ phân của người mắc bệnh không?

Nguy cơ nhiễm COVID-19 từ phân của người nhiễm bệnh dường như là thấp. Mặc dù các điều tra ban đầu cho thấy virus có thể tìm thấy trong phân của một số trường hợp người bệnh, nhưng lây lan qua đường này không phải là cơ chế lan truyền chính của dịch bệnh này. WHO đang đánh giá nghiên cứu liên tục về cách lây lan COVID-19 và sẽ tiếp tục chia sẻ những phát hiện mới. Bởi vì đây là một nguy cơ, tuy nhiên, một lý do khác để vệ sinh sạch tay thường xuyên, sau khi sử dụng phòng tắm và trước khi ăn.

8. Tôi phải làm sao để bảo vệ bản thân và phòng tránh nguy cơ phát tán bệnh?

Biện pháp bảo vệ cho mọi người

Theo dõi các thông tin mới nhất về ổ dịch COVID-19, thông tin chính thức trên trang web của WHO và thông qua cơ quan y tế công cộng quốc gia và địa phương. Nhiều quốc gia trên thế giới đã phát hiện các trường hợp nhiễm COVID-19 và một số quốc gia ổ dịch bệnh bùng phát. Chính quyền ở Trung Quốc và một số quốc gia khác đã thành công trong việc làm chậm hoặc ngăn chặn sự bùng phát của dịch bệnh. Tuy nhiên, tình hình là không thể đoán trước vì vậy hãy cập nhật thường xuyên để biết tin tức mới nhất.

Bạn có thể giảm nguy cơ bị nhiễm hoặc lây lan COVID-19 bằng cách thực hiện một số biện pháp phòng ngừa đơn giản:

- Thường xuyên vệ sinh sạch tay của bạn bằng một bàn tay có cồn hoặc rửa tay bằng xà phòng và nước.

Tại sao? Rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng nước rửa tay chứa cồn sẽ diệt vi-rút có thể có trên tay bạn.

- Duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét (3 feet) giữa bạn và bất cứ ai đang ho hoặc hắt hơi.

Tại sao? Khi ai đó ho hoặc hắt hơi, họ phun những giọt chất lỏng nhỏ từ mũi hoặc miệng có thể chứa virus. Nếu bạn ở quá gần, bạn có thể hít vào những giọt nước, bao gồm cả virus COVID-19 nếu người ho bị bệnh.

- Tránh chạm vào mắt, mũi và miệng.

Tại sao? Tay chạm vào nhiều bề mặt và có thể nhiễm virus. Sau khi bị nhiễm, tay có thể truyền virut sang mắt, mũi hoặc miệng của bạn. Từ đó, virus có thể xâm nhập vào cơ thể bạn và có thể khiến bạn bị bệnh.

- Hãy chắc chắn rằng bạn và những người xung quanh bạn tuân thủ vệ sinh hô hấp tốt. Điều này có nghĩa bạn nên che miệng và mũi bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy khi bạn ho hoặc hắt hơi. Sau đó vứt bỏ giấy ăn đã sử dụng ngay lập tức.

Tại sao? Giọt lây lan phát tán virus. Bằng cách tuân thủ vệ sinh hô hấp tốt, bạn đã bảo vệ những người xung quanh khỏi vi-rút như cảm lạnh, cúm và COVID-19.

- Hãy ở nhà nếu bạn cảm thấy không khỏe. Nếu bạn bị sốt, ho và khó thở, hãy đi khám và gọi điện trước. Thực hiện theo các hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương của bạn.

Tại sao? Chính quyền quốc gia và địa phương sẽ có thông tin cập nhật nhất về tình hình trong khu vực của bạn. Gọi trước sẽ cho phép nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nhanh chóng đưa bạn đến đúng cơ sở y tế. Điều này cũng sẽ bảo vệ bạn và giúp ngăn ngừa sự lây lan của virus và các bệnh nhiễm trùng khác.

- Luôn cập nhật về các điểm nóng COVID-19 mới nhất (thành phố hoặc khu vực địa phương nơi COVID-19 đang lan rộng). Nếu có thể, tránh đi du lịch đến những nơi - đặc biệt nếu bạn là người lớn tuổi hoặc mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim hoặc phổi.

Tại sao? Bạn có cơ hội bị nhiễmCOVID-19 cao hơn ở một trong những khu vực này.

9. Các biện pháp bảo vệ cho những người đang ở hoặc đã đến thăm gần đây (14 ngày qua) nơi COVID-19 đang lan rộng

- Thực hiện theo các hướng dẫn được nêu ở trên (Các biện pháp bảo vệ cho mọi người)

- Tự cách ly bằng cách ở nhà nếu bạn bắt đầu cảm thấy không khỏe, ngay cả với các triệu chứng nhẹ như nhức đầu, sốt thấp (37,3 C trở lên) và sổ mũi nhẹ, cho đến khi bạn hồi phục. Nếu điều cần thiết là bạn phải có ai đó mang đồ cho bạn hoặc đi ra ngoài, ví dụ: để mua thức ăn, sau đó đeo khẩu trang để tránh lây nhiễm cho người khác.

Tại sao? Tránh tiếp xúc với người khác và đến các cơ sở y tế sẽ giúp bảo vệ bạn và những người khác khỏi nguy cơ nhiễm COVID-19 và các loại virus khác.

- Nếu bạn bị sốt, ho và khó thở, hãy tìm tư vấn y tế kịp thời vì điều này có thể là do nhiễm trùng đường hô hấp hoặc tình trạng nghiêm trọng khác. Gọi trước và nói với nhà cung cấp của bạn về bất kỳ du lịch gần đây hoặc liên hệ với khách du lịch.

Tại sao? Gọi trước sẽ cho phép nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nhanh chóng đưa bạn đến đúng cơ sở y tế. Điều này cũng sẽ giúp ngăn ngừa nguy cơ lây lan COVID-19 và các loại virus khác.

10. Nguy cơ tôi nhiễm COVID-19 như thế nào?

Nguy cơ phụ thuộc vào nơi bạn ở - và cụ thể hơn, liệu có một ổ dịch COVID-19 đang diễn ra ở đó hay không.

Đối với hầu hết mọi người ở hầu hết các địa điểm, nguy cơ nhiễm COVID-19 vẫn còn thấp. Tuy nhiên, hiện nay có những nơi trên khắp thế giới (thành phố hoặc khu vực) dịch bệnh đang lây lan. Đối với những người sống hoặc đến thăm những khu vực này có nguy cơ bị nhiễm COVID-19 cao hơn. Chính phủ và các cơ quan y tế đang có những hành động mạnh mẽ mỗi khi một trường hợp mới của COVID-19 được xác định. Hãy chắc chắn tuân thủ hạn chế đi du lịch, di chuyển hoặc tham gia các cuộc tụ họp lớn. Hợp tác với các nỗ lực kiểm soát dịch bệnh sẽ làm giảm nguy cơ mắc hoặc lây lan COVID-19.

Có thể ngăn chặn sự bùng phát COVID-19, như đã thấy ở Trung Quốc và một số quốc gia khác. Thật không may, dịch mới có thể xuất hiện nhanh chóng. Điều quan trọng là phải nhận thức được tình huống mà bạn đang hoặc dự định đi. WHO công bố thông tin cập nhật hàng ngày về tình hình COVID-19 trên toàn thế giới.

Bạn có thể xem những thông tin này tại https://www.who.int/emergencies/disease/nigs-coronavirus-2019/situation-reports/

11. Tôi có nên lo ngại về COVID-19?

Bệnh do nhiễm COVID-19 nhìn chung là nhẹ, đặc biệt là đối với trẻ em và thanh niên. Tuy nhiên, nó có thể gây ra bệnh nghiêm trọng: cứ 05 (năm) người thì có khoảng 01 (một) người mắc bệnh cần được chăm sóc tại bệnh viện. Do đó, việc mọi người lo lắng về việc dịch COVID-19 sẽ ảnh hưởng đến họ và người thân của họ là điều khá bình thường.

Chúng ta có thể chuyển mối quan tâm của mình thành hành động để bảo vệ bản thân, người thân và cộng đồng của chúng ta. Đầu tiên và quan trọng nhất trong số những hành động này là rửa tay thường xuyên và kỹ lưỡng và vệ sinh đường hô hấp tốt. Thứ hai, hãy thông báo và làm theo lời khuyên của các cơ quan y tế địa phương bao gồm hạn chế đi lại, di chuyển và tụ tập.

Tìm hiểu thêm về cách tự bảo vệ mình tại https://www.who.int/emergencies/disease/nigs-coronavirus-2019/advice-for-public

12. Đối tượng nguy cơ phát triển bệnh nặng thêm?

Mặc dù chúng tôi vẫn đang tìm hiểu về cách COVID-2019 lây nhiễm đến mọi người, người già và người mắc các bệnh nền (như huyết áp cao, bệnh tim mạch, bệnh phổi, ung thư hoặc đái tháo đường) dường như phát triển bệnh nghiêm trọng hơn những người khác.

13. Thuốc kháng sinh có tác dụng ngăn chặng hoặc chữa trị COVID-19 không?

Không. Thuốc kháng sinh không có tác dụng chống lại virus, chúng chỉ có tác dụng đối với các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. COVID-19 là do virus gây ra, do đó kháng sinh không có tác dụng. Không nên sử dụng kháng sinh như một biện pháp phòng ngừa hoặc điều trị COVID-19. Chúng chỉ nên được sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.

14. Hiện đã có thuốc hoặc phác đồ điều trị hoặc phòng chống COVID-19 chưa?

Trong khi một số biện pháp Tây y, truyền thống hoặc điều trị tại nhà có thể cung cấp sự thoải mái và làm giảm các triệu chứng của COVID-19, không có bằng chứng nào cho thấy y học hiện tại có thể ngăn ngừa hoặc chữa khỏi bệnh này. WHO không khuyến cáo tự điều trị với bất kỳ loại thuốc nào, kể cả kháng sinh, như là một biện pháp phòng ngừa hoặc chữa trị cho COVID-19. Tuy nhiên, có một số thử nghiệm lâm sàng đang diễn ra bao gồm cả thuốc tây và thuốc truyền thống. WHO sẽ tiếp tục cung cấp thông tin cập nhật ngay khi có kết quả lâm sàng.

15. Hiện đã có vắc xin, thuốc hay phác đồ điều trị COVID-19?

Chưa. Cho đến nay, chưa có vắc-xin và không có thuốc kháng vi-rút cụ thể để ngăn ngừa hoặc điều trị COVID-2019. Tuy nhiên, người bệnh nên được chăm sóc để giảm triệu chứng. Người mắc bệnh hiểm nghèo nên nhập viện. Hầu hết bệnh nhân hồi phục nhờ chăm sóc hỗ trợ.

Vắc xin và một số thuốc điều trị đang được nghiên cứu. Chúng đang được thử nghiệm thông qua các thử nghiệm lâm sàng. WHO đang phối hợp các nỗ lực để phát triển vắc-xin và thuốc để ngăn ngừa và điều trị COVID-19.

Các cách hiệu quả nhất để bảo vệ bạn và những người khác chống lại COVID-19 là thường xuyên làm sạch tay, che miệng khi bị uốn cong khuỷu tay hoặc khăn giấy và duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét (3 feet) từ những người bị ho hoặc hắt xì. (Xem Các biện pháp bảo vệ cơ bản chống lại chủng virut corona mới).

16. COVID-19 có giống SARS không?

Không. Vi-rút gây ra COVID-19 và vi-rút gây ra Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) năm 2003 có liên quan đến nhau về mặt di truyền, nhưng các bệnh lý mà chúng gây ra hoàn toàn khác nhau.

SARS gây tử vong nhiều hơn nhưng ít lây nhiễm hơn COVID-19. Không có dịch SARS ở bất cứ nơi nào trên thế giới kể từ năm 2003.

17. Tôi có nên đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân?

Chỉ đeo khẩu trang nếu bạn bị bệnh với các triệu chứng COVID-19 (đặc biệt là ho) hoặc chăm sóc người có thể mắc COVID-19. Khẩu trang dùng một lần chỉ có thể được sử dụng một lần. Nếu bạn không bị bệnh hoặc chăm sóc người bị bệnh thì bạn đang lãng phí khẩu trang. Tình trạng thiếu mặt nạ trên toàn thế giới, vì vậy WHO kêu gọi mọi người sử dụng mặt nạ một cách khôn ngoan.

WHO khuyên sử dụng hợp lý mặt nạ y tế để tránh lãng phí không cần thiết các nguồn tài nguyên quý giá và sử dụng sai cách khẩu trang (xem Lời khuyên về việc sử dụng khẩu trang).

Các cách hiệu quả nhất để bảo vệ bạn và những người khác chống lại COVID-19 là thường xuyên vệ sinh tay, khi ho cần uốn cong khuỷu tay che miệng hoặc sử dụng khăn giấy và duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét (3 feet) từ những người ho hoặc hắt hơi . Xem Các biện pháp bảo vệ cơ bản chống lại virut corona mới để biết thêm thông tin.

18. Làm thế nào để đeo, sử dụng, cởi khẩu trang đúng cách?

1. Hãy nhớ rằng, khẩu trang chỉ nên được sử dụng bởi nhân viên y tế, người chăm sóc và những người có triệu chứng về đường hô hấp, chẳng hạn như sốt và ho.

2. Trước khi chạm vào khẩu trang, làm sạch tay bằng nước rửa tay có cồn hoặc xà phòng và nước

3. Lấy khẩu trang và kiểm tra xem nó có lỗ nào không.

4. Xác định phía nào là phía trên cùng (nơi có dải kim loại).

5. Đảm bảo mặt thích hợp của khẩu trang hướng ra ngoài (mặt có màu).

6. Đặt khẩu trang lên mặt của bạn. Chụm dải kim loại hoặc cạnh cứng của mặt nạ để nó uốn theo hình mũi của bạn.

7. Kéo khẩu trang xuống dưới cùng để nó che miệng và cằm.

8. Sau khi sử dụng, tháo khẩu trang ra; loại bỏ các vòng đàn hồi từ phía sau tai trong khi giữ khẩu trang tránh xa mặt và quần áo của bạn, để tránh chạm vào các bề mặt có khả năng bị ô nhiễm bởi khẩu trang.

9. Vứt bỏ mặt nạ trong thùng kín ngay sau khi sử dụng.

10. Thực hiện vệ sinh tay sau khi chạm hoặc vứt bỏ mặt nạ - Sử dụng chà tay bằng cồn hoặc, nếu thấy bẩn, hãy rửa tay bằng xà phòng và nước.

19. Thời kỳ ủ bệnh của COVID-19 là bao lâu?

Thời kỳ ủ bệnh nghĩa là thời gian giữa việc nhiễm virut và bắt đầu có các triệu chứng của bệnh. Hầu hết các ước tính về thời gian ủ bệnh cho COVID-19 trong khoảng từ 1-14 ngày, phổ biến nhất là khoảng 05 (năm) ngày. Những ước tính này sẽ được cập nhật khi có thêm dữ liệu.

20. Liệu người có thể bị nhiễm COVID-19 từ động vật không?

Virus Corona là một họ virus lớn thường gặp ở động vật. Đôi khi, người bệnh bị nhiễm những vi-rút này sau đó có thể lây sang người khác. Ví dụ, SARS-CoV được có liên quan đến loài cầy hương và MERS-CoV bị lan truyền bởi loài lạc đà. Các nguồn động vật có thể nhiễm COVID-19 vẫn chưa được xác nhận.

Để bảo vệ bản thân, ví dụ như khi đến chợ động vật sống, tránh tiếp xúc trực tiếp với động vật và bề mặt tiếp xúc với động vật. Đảm bảo thực hành an toàn thực phẩm tốt mọi lúc. Xử lý thịt, sữa hoặc nội tạng động vật một cách cẩn thận để tránh ô nhiễm thực phẩm do chưa nấu chín và tránh tiêu thụ các sản phẩm động vật sống hoặc chưa nấu chín.

21. Tôi có thể bị nhiễm COVID-19 từ thú cưng của tôi không?

Không. Không có bằng chứng nào cho thấy động vật hoặc vật nuôi như mèo và chó đã bị nhiễm bệnh hoặc có thể truyền vi-rút gây ra COVID-19.

22. Virus tồn tại trên các bề mặt trong bao lâu?

Hiện chưa rõ virus gây ra COVID-19 tồn tại trên bề mặt bao lâu, nhưng dường như nó hoạt động giống như các virus corona khác. Các nghiên cứu cho thấy các virus corona (bao gồm thông tin sơ bộ về virus COVID-19) có thể tồn tại trên bề mặt trong vài giờ hoặc đến vài ngày. Điều này có thể thay đổi trong các điều kiện khác nhau (ví dụ: loại bề mặt, nhiệt độ hoặc độ ẩm của môi trường).

Nếu bạn nghĩ rằng một bề mặt có thể bị nhiễm trùng, hãy làm sạch nó bằng chất khử trùng đơn giản để diệt virus và bảo vệ chính bạn và những người khác. Làm sạch tay bằng nước rửa tay chứa cồn hoặc rửa tay bằng xà phòng và nước. Tránh chạm vào mắt, miệng hoặc mũi của bạn.

23. Liệu có an toàn khi nhận bưu phẩm từ nơi đang có dịch COVID-19?

An toàn. Khả năng người nhiễm bệnh làm nhiễm độc hàng hóa thương mại là thấp và nguy cơ nhiễm vi-rút gây ra COVID-19 từ gói hàng đã được di chuyển, đi lại và tiếp xúc với các điều kiện và nhiệt độ khác nhau cũng thấp.

24. Ngoài ra, còn điều gì tôi không nên làm trong giai đoạn dịch COVID-19?

Các biện pháp sau KHÔNG hiệu quả đối với COVID-2019 và có thể gây hại:

- Hút thuốc

- Đeo nhiều khẩu trang

- Uống thuốc kháng sinh (Xem câu hỏi 10 "Có loại thuốc trị liệu nào có thể ngăn ngừa hoặc chữa khỏi COVID-19 không?")

25. Trong mọi trường hợp, nếu bạn bị sốt, ho và khó thở hãy tìm sự chăm sóc y tế sớm để giảm nguy cơ bị nhiễm trùng nặng hơn và hãy chia sẻ lịch sử du lịch gần đây của bạn với cơ sở y tế.

Trên đây là các câu hỏi về COVID-19 được trả lời bởi các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới tại website: https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses

Để có các thông tin mới nhất, cập nhật nhất về COVID-19 bằng tiếng Việt, có thể truy cập website chính thức của Bộ Y tế Việt Nam qua website:https://suckhoetoandan.vn/"