Bộ môn Y học gia đình – Trường Đại học Y Hà Nội, 20 năm một chặng đường phát triển (05-11-2020)
Ngày 10/11/2020, sẽ là Ngày tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm Thành lập Bộ môn Y học gia đình – Trường Đại học Y Hà Nội.

Tại nhiều nước trên thế giới, chuyên ngành Y học gia đình (YHGĐ) không ngừng phát triển và ngày càng nhân rộng, được đánh giá là mô hình y tế hiệu quả cao, chi phí thấp, tạo điều kiện chăm sóc sức khỏe toàn diện và liên tục cho người dân.

Ở Việt Nam, năm 2000, chuyên ngành YHGĐ được Bộ Y tế chính thức công nhận. Dự án phát triển mạng lưới BSGĐ ở Việt Nam với đầu mối là Trung tâm Nghiên cứu, đào tạo YHGĐ và cộng đồng thuộc Trường Đại học Y Hà Nội đã được Bộ Y tế phê duyệt thành lập năm 2000, đến năm 2007 được đổi tên thành Bộ môn Y học gia đình.  

Nhìn lại chặng đường hai mươi năm đã qua,  dù không phải là quãng thời gian quá dài nhưng là một dấu mốc quan trọng để chúng ta tổng kết lại những thành quả đã làm được. Những thành tựu đó khiến chúng ta có quyền tự hào hơn về lĩnh vực hoạt động của mình, đồng thời góp phần tạo nên nền tảng giúp cho Bộ môn Y học gia đình, Trường Đại học Y Hà Nội vững bước trong tương lai.

 

Ảnh Bộ môn YHGĐ năm 2019

 

Kể từ khi được thành lập vào năm 2000 đến nay, được sự quan tâm chỉ đạo của Bộ y tế, đặc biệt là sự chỉ đạo trực tiếp sát sao của Trường Đại học Y Hà Nội, sự ủng hộ của các đơn vị trong trường và trong chuyên ngành; cũng như sự phối kết hợp của các tổ chức quốc tế, các trường đại học và Hội Y học gia đình trong khu vực và trên thế giới, Bộ môn Y học gia đình – Trường Đại học Y Hà Nội đã đạt được nhiều thành công quan trọng, có thể tóm tắt như sau:

1. Về công tác đào tạo

- Đào tạo sau đại học chuyên ngành YHGĐ cho các đối tượng BSCK cấp I, Cao học, BSNT, bác sĩ định hướng YHGĐ.

- Giảng dạy đại cương về YHGĐ cho sinh viên BSĐK và BSYHDP ở bậc đại học.

- Giảng dạy 04 môn liên quan đến các bệnh lí cấp, mạn tính và cấp cứu cho học viên cao học điều dưỡng.

- Giảng dạy môn nội khoa cho BSYHDP, CNYTCC và CNDD.

- Giảng dạy môn Thực địa cộng đồng 2 và hướng dẫn khoá luận tốt nghiệp cho sinh viên BSĐK.

- Đào tạo liên tục (CME) về YHGĐ cho các cán bộ y tế ở các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập. Giảng dạy cho các Dự án, đề án của Bộ Y tế (Đề án Quân - Dân y; Đề án phát triển PK BSGĐ,...), Dự án HPET, ...

- Tham gia các lớp đào tạo về Chăm sóc sức khoẻ ban đầu theo nguyên lý YHGĐ cho tuyến y tế cơ sở của Cục Quản lý KCB, Dự án HPET do Cục KHĐT quản lý, các lớp đào tạo Quân dân y phối hợp với Vụ Kế hoạch Tài chính, Ban BVSKTW, các lớp đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật cho Hà Nội (Sóc Sơn, Cầu Giấy, Hai Bà Trưng, …) và các địa phương. Tham gia đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho chương trình đào tạo thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện bằng methadone.

Bộ môn Y học gia đình – Trường Đại học Y Hà Nội tính đến nay là trường đại học Y Dược duy nhất được phê duyệt đào tạo đối tượng là Cao học và BSNT chuyên ngành YHGĐ, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao về YHGĐ cho các đơn vị y tế, các trường đại học khác trong cả nước.

 

BSNT YHGĐ khóa 42 bảo vệ luận văn (năm 2019)

 

2. Công tác phát triển tài liệu giảng dạy

Bộ môn Y học gia đình đã biên soạn nhiều đầu sách phục vụ công tác giảng dạy cho sinh viên và các bác sĩ đa khoa, chuyên khoa YHGĐ. Gần đây nhất trong đại dịch COVID 19, Bộ môn góp phần biên soạn tài liệu hướng dẫn về chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19.

3. Xây dựng cơ sở thực hành YHGĐ tại các đơn vị y tế

Bộ môn đã tổ chức tập huấn về nguyên lý YHGĐ và các hoạt động triển khai áp dụng nguyên lý YHGĐ trong chăm sóc sức khoẻ ở tuyến cơ sở; hướng dẫn lập hồ sơ quản lý sức khoẻ, kiểm tra giám sát quá trình triển khai để hỗ trợ kịp thời các TYT, PKĐK và TTYT huyện Sóc Sơn, quận Cầu Giấy, quận Đống Đa và quận Hai Bà Trưng.

Đặc biệt, Tại TTYT Sóc Sơn - Bộ môn đã phối hợp với Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Bệnh viện Tim Hà Nội xây dựng thành công “mô hình điểm” tích hợp nguyên lý YHGĐ vào hoạt động của TYT xã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Y tế cơ sở, giảm chuyển lên tuyến trên ở những trường hợp không cần thiết, nâng cao chất lượng nhân viên y tế tuyến cơ sở và tăng sự hài lòng của người bệnh.  

4. Công tác Nghiên cứu khoa học

Trong 20 năm qua, Bộ môn Y học gia đình luôn quan tâm ưu tiên cho hoạt động nghiên cứu khoa học và tạo điều kiện cho các thầy cô tham gia nghiên cứu khoa học. Các thầy cô của Bộ môn cũng đã tích cực chủ động thực hiện các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học và đã đạt được những thành tích đáng khích lệ trong lĩnh vực này.

Các đề tài nghiên cứu của Bộ môn trong 20 năm qua tập trung các hướng sau:

- Địa bàn nghiên cứu: Kết hợp giữa các nghiên cứu trong cộng đồng với các nghiên cứu tại các cơ sở y tế.

- Đối tượng nghiên cứu: Bao phủ các giai đoạn của vòng đời từ giai đoạn trước sinh đến giai đoạn trẻ em, trẻ vị thành niên, người trưởng thành và người cao tuổi.

- Nghiên cứu sức khoẻ bà mẹ trẻ em năm 2008  

- Nghiên cứu sức khoẻ người cao tuổi năm 2018

- Phạm vi, lĩnh vực nghiên cứu: Bao gồm các nghiên cứu về hệ thống y tế, mô hình bệnh tật lẫn cung ứng dịch vụ y tế cả về điều trị, chăm sóc, dự phòng và đào tạo.

- Chủ đề nghiên cứu: Tập trung vào các vấn đề sức khoẻ hay gặp cả về thể chất, tâm lý, tinh thần và xã hội; các bệnh lây nhiễm và không lây nhiễm. Các chủ đề nghiên cứu chính là mô hình bệnh tật và tử vong trong cộng đồng ở các giai đoạn của vòng đời; cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu tại tuyến y tế cơ sở, tập trung vào quản lý điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường theo nguyên lý YHGĐ; chất lượng cuộc sống của người bệnh, …

 - Nghiên cứu THA và ĐTĐ tại Hà Nội năm 2008          

- Nghiên cứu SXH ở Hà Nội năm 2011    

- Nghiên cứu về cúm ở Hà Nội năm 2012

Các kết quả đạt được:

- Đề tài nghiên cứu các cấp: Các thầy cô của Bộ môn đã chủ trì và tham gia chính vào 02 đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ và gần 20 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở liên quan đến lĩnh vực YHGĐ, chăm sóc sức khoẻ ban đầu ở tuyến y tế cơ sở.

- Các dự án nghiên cứu hợp tác quốc tế: Các thầy cô Bộ môn đã chủ trì, điều phối và là nghiên cứu viên chính của 12 dự án nghiên cứu hợp tác quốc tế của Nhà trường ở các quy mô khác nhau; trong đó có 2 dự án về YHGĐ. Đặc biệt là Dự án Hỗ trợ đào tạo YHGĐ do China Medical Board (CMB) tài trợ trong hai giai đoạn đã giúp gửi 12 lượt cán bộ giảng viên của Việt Nam (6 của Trường Đại học Y Hà Nội) tham quan, học tập về YHGĐ tại Hoa Kỳ, đào tạo 04 Thạc sĩ YHGĐ tại Philipines cho các trường đại học Y trong cả nước (trong đó có 2 người của Trường Đại học Y Hà Nội); hỗ trợ một phần kinh phí đào tạo cho 250 BSCK cấp I - YHGĐ tại các trường đại học Y. Ngoài ra, dự án Nghiên cứu hệ thống do Sida/SAREC tài trợ và cán bộ của Bộ môn điều phối đã giúp đào tạo 28 Tiến sĩ và hơn 20 Thạc sĩ tại Thuỵ Điển cho các đơn vị của ngành Y tế.  

- Các sản phẩm công bố khoa học: Các thầy cô của Bộ môn Y học gia đình đã chủ trì và tham gia công bố hàng trăm bài báo khoa học trên các tạp chí trong và ngoài nước. Trong số đó, có 122 bài báo quốc tế được đăng tải trên các tạp chí thuộc danh mục ISI, Scopus qua các giai đoạn.

- Giải thưởng về NCKH: Giảng viên của Bộ môn đã đạt được giải nhất và giải khuyến khích giải thưởng Đặng Văn Ngữ cho các bài báo xuất bản trên tạp chí quốc tế; đồng tác giả trong báo cáo đạt giải báo cáo viên xuất sắc tại Hội nghị khoa học toàn quốc Hội nghị Khoa học phòng chống HIV/AIDS toàn quốc lần thứ VI năm 2015; hướng dẫn sinh viên đạt giải Nhì trong Hội thảo khoa học tiếng Anh mở rộng của Trường Đại học Y Hà Nội năm 2015.

Định hướng nghiên cứu sắp tới:

Các đề tài nghiên cứu của Bộ môn trong thời gian sắp tới sẽ tập trung theo 4 định hướng lớn sau đây:

- Tiếp tục gắn kết giữa nghiên cứu cộng đồng với nghiên cứu tại các cơ sở y tế, bao gồm cả các nghiên cứu về cận lâm sàng.

- Chủ đề nghiên cứu bám sát 6 nguyên lý của YHGĐ, tập trung giải quyết các vấn đề sức khoẻ hay gặp ngay tại tuyến chăm sóc sức khoẻ ban đầu, chú trọng đến dự phòng và nâng cao sức khoẻ, các đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ và trẻ em.

- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý sức khoẻ, điều trị và chăm sóc sức khoẻ liên tục ở tuyến y tế cơ sở trong thời đại công nghệ 4.0.

- Tăng cường gắn kết giữa hoạt động nghiên cứu khoa học và công tác đào tạo nhân lực YHGĐ. Sử dụng các kết quả nghiên cứu phục vụ cho công tác đào tạo.

 5. Công tác Khám chữa bệnh

Bên cạnh công tác giảng dạy, các thầy cô trong Bộ môn cũng đều tham gia công tác khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Hà nội và Trung tâm Chăm sóc sức khỏe cộng đồng. 

6. Hợp tác quốc tế về YHGĐ

Là một Bộ môn trong Trường Đại học Y Hà Nội, Bộ môn có các mối quan hệ các tổ chức quốc tế như: Tổ chức Y tế thế giới WHO, Hội Y học gia đình thế giới WONCA, và WBI (Bỉ)…..

 

Ảnh Hội thảo YHGĐ Quốc tế Việt Bỉ (WBI) năm 2012 tại Trường Đại học Y Hà Nội

 

7. Tham gia xây dựng chính sách phát triển chuyên ngành YHGĐ tại Việt Nam

- Tham gia xây dựng các chính sách về YHGĐ: Thông tư 16/2014/TT-BYT, Thông tư 21/2019/TT-BYT về thí điểm hoạt động YHGĐ; góp ý xây dựng hồ sơ sức khoẻ theo Quyết định 831/QĐ-BYT.  

- Đánh giá kết quả triển khai các hoạt động YHGĐ: Tham gia khảo sát, đánh giá về công tác đào tạo YHGĐ (do Viện Chiến lược và Chính sách Y tế chủ trì); đánh giá tình hình thực hiện Thông tư 16/2014 (Do Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì).

Những thành tựu trên đây có sự đóng góp của các thế hệ giảng viên, cán bộ, viên chức, người lao động trong và ngoài Bộ môn Y học gia đình, Trường Đại học Y Hà Nội. Từ ngày đầu thành lập cho đến hôm nay, Bộ môn Y học gia đình đã đạt được những thành quả rất đáng tự hào. Chúng tôi hy vọng rằng với niềm tự hào và trách nhiệm của những người tiên phong trong lĩnh vực YHGĐ, chúng tôi sẽ đóng góp thêm công sức của mình trong việc hoàn thiện chuyên ngành và góp thêm một phần nhỏ bé vào ngôi nhà chung Trường Đại học Y Hà nội.

Ngày 10/11/2020, sẽ là Ngày tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm Thành lập Bộ môn Y học gia đình – Trường Đại học Y Hà Nội. Đồng thời với việc tổ chức Lễ kỷ niệm, sẽ diễn ra các Hội nghị khoa học chuyên ngành tại khuôn viên Trường Đại học Y Hà Nội – địa chỉ: Số 01 phố Tôn Thất Tùng, Đống Đa, Hà Nội.

 

 

Phòng CNTT&TT và Bộ môn YHGD

Các tin khác