Giáo sư Tôn Thất Tùng (1912 – 1972) (24-02-2020)
Chân dung GS. Tôn Thất Tùng qua các thời kỳ

Năm 1947: Thứ trưởng Bộ Y tế, cố vấn chuyên môn về phẫu thuật cho Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam

Năm 1962 và 1980: Anh hùng Lao động, Giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt - Đức, Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Hà Nội

  

GS. Tôn Thất Tùng giảng bài cho các sinh viên Y khoa tại Chiêm Hóa năm 1947

GS. Tôn Thất Tùng báo cáo khoa học tại Mỹ năm 1979

GS. Tôn Thất Tùng cùng vợ và cháu gái nội Tôn Nữ Hiếu Thảo

     GS. Tôn Thất Tùng, Anh hùng Lao động, danh nhân y học, một trí thức tiêu biểu của thời đại Hồ Chí Minh. Có rất nhiều bài viết nói về Ông, nhiều trí thức, nhiều thế hệ học trò, nhiều người bệnh nhớ đến Ông, với tấm lòng tôn kính nhà bác học tài năng, một thầy thuốc kiệt xuất và một nhà giáo đức độ.

     Xuất thân từ một gia đình quý tộc, được đào tạo tại Trường Đại học Y khoa thời Pháp thuộc, BS. Tôn Thất Tùng giàu lòng yêu nước, sớm giác ngộ cách mạng, là người đã chăm sóc sức khỏe Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ ngày đầu Cách mạng tháng Tám thành công, đã vinh dự được gần gũi Hồ Chủ Tịch, được Người trực tiếp dìu dắt ân tình, với niềm tin yêu và tình cảm đặc biệt.

     Nhớ về Giáo sư, trước tiên chúng ta phải kể đến công lao của Ông trong công tác đào tạo các thầy thuốc Ngoại khoa. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, sát cánh bên  GS. Hồ Đắc Di, GS. Tôn Thất Tùng đã có công tổ chức, xây dựng trường đại học Y khoa tiếp tục hoạt động ngay trong năm đầu kháng chiến chống Pháp và nhiều năm sau, đào tạo nhiều thầy thuốc quân y và dân y phục vụ bộ đội và nhân dân cho đến ngày thắng lợi hoàn toàn.

     Năm 1955, GS. Tôn Thất Tùng đã xin nghỉ công tác Thứ trưởng Bộ Y tế để chuyên lo công việc chuyên môn: Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Chủ nhiệm bộ môn Ngoại của Trường Đại học Y Hà Nội. Giáo sư dành nhiều công sức cho công việc dạy học và nghiên cứu khoa học, làm thơ bằng tiếng Pháp, tiếng Việt và Ông nhớ rất nhiều điển tích lịch sử và văn học.

     Giáo sư luôn chăm lo cho thế hệ thầy thuốc trẻ, là người thầy rất nghiêm khắc tỉ mỉ, chu đáo trong giảng dạy; công bằng, tế nhị trong đối xử. Giáo sư thường nói với mọi người: Một người thầy thuốc càng chịu khó học hỏi thì càng giảm được gánh nặng đau khổ cho bệnh nhân. Ông luôn đòi hỏi tất cả mọi người phải làm việc một cách trung thực, khách quan. Ông chỉ ra cho các bác sĩ trẻ những chỗ yếu trong điều trị, chẩn đoán. Ông thẳng thắn phê bình người có trách nhiệm mà không làm tròn. Giáo sư đã thành công trong việc đào tạo một đội ngũ các thầy thuốc giỏi phục vụ công tác chữa bệnh cho nhân dân trong thời chiến cũng như trong thời bình. Các thế hệ học trò theo gương Ông, đã không ngừng phấn đấu rèn luyện nghề nghiệp và y đức, nhiều người đã và đang đảm đương các chức vụ quan trọng trong ngành, đặc biệt họ đã thực hiện được ước muốn của Thầy: Ngành Y tế Việt Nam đã làm được các phẫu thuật lớn như mổ gan, mổ tim, ghép thận, ghép tim, ghép gan các phẫu thuật mổ nội soi và thụ tinh nhân tạo trong ống nghiệm…

     GS. Tôn Thất Tùng là nhà khoa học đã làm rạng rỡ nền Y học của Việt Nam trên thế giới với hai công trình phát minh khoa học lớn. Thứ nhất, đó là “Phương pháp cắt gan Tôn Thất Tùng”, một công trình khoa học giáo sư đã thực hiện và nghiên cứu trong suốt 38 năm, đã được quốc tế công nhận là phương pháp cắt gan có quy phạm và kinh điển, nhiều nước tiên tiến áp dụng. Thứ hai, đó là: “Những nghiên cứu đầu tiên về hậu quả lâu dài trên con người của chất độc da cam năm 1969”, khi thế giới đang dùng chất này như một chất diệt cỏ, mà quân Mỹ sử dụng ồ ạt trên chiến trường Việt Nam.

     Tài năng lớn của GS. Tôn Thất Tùng còn thể hiện trong nhiều lĩnh vực khoa học xã hội. Các quan điểm của Ông trong các bài báo, bài viết từ những năm 70, đã thể hiện tầm cao của trí tuệ người bác học ấy. Ông nhấn mạnh đến vai trò của gia đình trong việc hình thành nhân cách, đạo đức thanh thiếu niên, Ông yêu cầu các thành phố phải dành đất làm sân chơi cho trẻ em. Ông cảnh báo về hiện tượng ô nhiễm môi trường và kêu gọi phải bảo vệ môi trường. Ông cũng nhắc đến việc phải cảnh giác với những tác hại của thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu và yêu cầu có cơ quan kiểm tra chất lượng và thực phẩm. Về giáo dục, Ông đã có những nhận xét về hiện tượng nhồi nhét kiến thức trong dạy học cho học trò ở nhà trường, mà ít chú ý đến học thực hành và học sinh phải thi cử quá nhiều…

     Cuộc đời của GS. Tôn Thất Tùng gắn liền với những chặng đường đấu tranh cách mạng vô cùng oanh liệt và tự hào nhân dân Việt Nam anh hùng. Nhà nước và nhân dân ta đánh giá cao những cống hiến và đóng góp của Giáo sư trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Giáo sư đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (1962), Huân chương Hồ Chí Minh (1982) và Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và kỹ thuật (1996).

     Ngày nay, Thủ đô Hà Nội và các thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Vinh và Đà Nẵng…có những đường phố mang tên Tôn Thất Tùng – Đó là sự ghi nhận của Nhà nước và nhân dân đối với cống hiến to lớn của Ông.

                                       Trần Giữu

                                       Nguyên GVC Khoa YTCC, Trường ĐHYHN

 

Các tin khác