Có những cuộc đời, khi khép lại, không chỉ để lại tiếc thương – mà trở thành tượng đài trong lòng người ở lại. Có những con người, dẫu đã đi xa, vẫn sống mãi trong ký ức của nhiều thế hệ, cộng đồng, và trong từng ngóc ngách của một ngôi trường mà họ đã gắn bó và nâng đỡ bằng cả cuộc đời.

Ngày 16 tháng 7 năm 2025, Trường Đại học Y Hà Nội lặng đi trong niềm tiếc thương vô hạn:

Giáo sư, Bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Bửu Triều – nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại, một người Thầy mẫu mực, một nhân cách lớn – đã nhẹ bước về cõi vĩnh hằng, hưởng thọ 102 tuổi.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bửu Triều - cây đại thụ ngành Ngoại khoa Việt Nam từ trần

Với Trường Đại học Y Hà Nội, sự ra đi của Giáo sư không chỉ là nỗi tiếc thương dành cho một nhà giáo mẫu mực, một bác sĩ tài năng, một nhà khoa học tận tụy, mà còn là dấu chấm lặng trong hành trình hơn 120 năm của Nhà trường.

Giáo sư Nguyễn Bửu Triều – người con của đất cố đô Huế, sinh trưởng trong một gia đình hoàng tộc nhưng chọn con đường phụng sự dân tộc bằng nghề y – nghề của nhân ái và hy sinh. Năm 1939, Thầy rời quê nhà ra Hà Nội, mang theo lời dạy của người cha lương y: “Y là lý – là nghề cẩn trọng và bao dung.”

Cũng từ đây, cuộc đời Thầy gắn bó với ngôi trường mang tên Đại học Y Hà Nội – ban đầu là sinh viên, rồi là bác sĩ, là giảng viên, là chủ nhiệm bộ môn, là người đặt nền móng cho khối Ngoại tại Bệnh viện Bạch Mai và chuyên ngành Phẫu thuật tiết niệu – thận học hiện đại tại Việt Nam.

Thầy đã đi qua những năm tháng rực lửa của kháng chiến, nơi rừng sâu Chiêm Hóa, trong vai trò đội trưởng điều trị, vừa mổ cứu thương binh, vừa dạy dỗ thế hệ y sĩ sơ cấp. Thầy đã trực tiếp tham gia các chiến dịch lớn như Cao Bắc Lạng, Hà Nam Ninh, và đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ – mang sứ mệnh của một người bác sĩ chiến sĩ.

Sau chiến tranh, Thầy không nghỉ ngơi. Thầy trở lại với giảng đường, bệnh viện – như thể không có một phút nào được để mình dừng lại. Những năm tháng ấy, Trường Y nghèo, nhưng giàu nghị lực. Sinh viên thiếu thốn đủ đường, nhưng luôn có Thầy – cần mẫn, tận tụy, không bao giờ từ chối một ca lâm sàng, một giờ giảng, một ca bệnh khó.

Giáo sư Nguyễn Bửu Triều không giảng dạy bằng giáo án, mà bằng cả một đời trải nghiệm. Trong từng bài giảng của Thầy là chiến trường, là bệnh viện dã chiến, là những đêm mổ không nghỉ giữa rừng. Thầy dạy sinh viên không chỉ cách mổ, mà là cách làm người thầy thuốc.

Trường Đại học Y Hà Nội không thể kể hết bao nhiêu thế hệ sinh viên, bác sĩ nội trú, nghiên cứu sinh đã được Thầy dạy dỗ, nâng đỡ, uốn nắn. Thầy đã sống như thế, trong lặng thầm và tử tế - nhưng luôn là Người giữ lửa bền bỉ, thầm lặng, nhưng cháy mãi.

Trong mắt học trò, Thầy không bao giờ là người xa cách. Một người Thầy từng được phong danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, từng chủ trì nhiều công trình nghiên cứu y học quan trọng, từng giảng dạy tại nước ngoài, nhưng luôn hiện diện giản dị trong bộ blouse trắng sờn màu, đôi giày cũ và ánh mắt nhân hậu.

Thầy là người đầu tiên đưa kỹ thuật phẫu thuật nội soi tuyến tiền liệt về Việt Nam – một bước tiến đột phá giúp giảm thiểu xâm lấn cho bệnh nhân. Thầy cũng là người đầu tiên mở hướng nghiên cứu về dị tật cơ quan sinh dục nam, góp phần định hình và nâng tầm ngành Nam học – Tiết niệu tại nước nhà.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều học trò của Thầy – khi đã là giáo sư, tiến sĩ, lãnh đạo ngành – vẫn nhắc về Thầy với hai chữ: Thầy giáo. Thầy không dạy nhiều đạo lý, nhưng sống là một đạo lý. Những câu nói của Thầy, giờ đây trở thành kim chỉ nam:

“Y là nghề nhân văn, cần học mãi, đọc mãi, sống mãi với đạo làm người.”

“Phẫu thuật giỏi chưa đủ. Phải hiểu bệnh nhân đang sợ gì, cần gì.”

Chúng tôi từng thấy Thầy dừng lại giữa hành lang, chỉ để căn dặn một bác sĩ trẻ vừa làm xong ca mổ đầu tiên.

Chúng tôi từng thấy Thầy cúi đầu chào bệnh nhân sau ca phẫu thuật thành công – như một sự tri ân ngược.

Chúng tôi từng thấy Thầy lặng lẽ xoa đầu một sinh viên trực khóc vì không cứu được bệnh nhân.

Tất cả những điều nhỏ bé ấy, qua thời gian, lại trở thành bài học lớn – sâu sắc hơn mọi giáo trình, giá trị hơn mọi kỹ thuật.

Trường Đại học Y Hà Nội mang ơn Thầy – không chỉ vì Thầy là một trong những giảng viên cốt cán thừoi kỳ đầu, một trong những người đặt nền móng cho ngành ngoại khoa và xây dựng những cơ sở lâm sàng; mà vì Thầy đã truyền cảm hứng sống và học cho cả nhiều thế hệ làm nghề. Thầy để lại qua từng thế hệ học trò, từng quyển giáo trình cũ, từng buổi bình bệnh án không ghi hình, từng câu chuyện truyền miệng giữa các lớp bác sĩ trẻ…

Có học trò của Thầy, nay là lãnh đạo ngành, vẫn nhớ buổi tối cuối cùng được vào viện mời Thầy giảng bài. Thầy gật đầu, mặc áo blouse, đi thẳng vào giảng đường, giọng vẫn ấm và chắc: “Bệnh nhân hôm nay thế nào? Cả lớp nói tôi nghe.”

Chúng tôi – những người ở lại – biết rằng mình đang bước tiếp trên con đường mà Thầy đã bắt đầu, đã để lại vệt sáng – bằng chính bước chân của Thầy.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cùng đoàn của Bộ Y tế đến thăm, tri ân Giáo sư Nguyễn Bửu Triều nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2/2025.

Trường Đại học Y Hà Nội xin cúi đầu tiễn biệt Giáo sư Nguyễn Bửu Triều – người Thầy đáng kính, người đã in dấu chân mình lên hành trình trưởng thành của biết bao thế hệ. Thầy ra đi, mang theo ký ức của một thời rực rỡ, của một nhân cách mẫu mực. Thầy cũng để lại cho Nhà trường một di sản vô giá – đó là chuẩn mực về đạo làm Thầy, về nhân cách người thầy thuốc, và về cách sống trọn vẹn với nghề cao quý mà Thầy đã tận hiến cả đời mình. Ngôi trường này – giữa những bức tường lặng thầm cất giữ ký ức, những hành lang Thầy từng lặng lẽ bước qua, và trong trái tim của bao thế hệ bác sĩ được Thầy dẫn dắt – sẽ mãi khắc ghi tên Thầy như một niềm tự hào lớn lao, một phần không thể tách rời của lịch sử và tinh thần Trường Đại học Y Hà Nội.

Thầy đã dành một đời tận hiến – Thầy đã sống một đời không chỉ để chữa lành, mà còn để gieo sáng. Xin vĩnh biệt thầy - Người thầy thuốc lớn, người thầy giáo lớn, một nhân cách lớn của nền y học nước nhà. Những thế hệ tiếp nối của Trường Đại học Y Hà Nội xin được giữ gìn những điều Thầy từng dặn. Xin sống tiếp cuộc đời của người làm nghề – bằng lòng trắc ẩn, sự chính trực và nhân cách mà Thầy đã truyền trao.

Những thế hệ còn ở lại – sẽ tiếp tục viết tiếp câu chuyện của Thầy - Viết bằng tri thức mà Thầy đã truyền dạy, bằng lương tâm mà Thầy luôn nhắc nhở phải soi vào mỗi quyết định,và bằng chính trái tim của người thầy thuốc – thứ mà Thầy từng căn dặn phải giữ gìn như giữ gìn chính nhân cách làm người!